ISSN:2147-7841 English

Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Recâizade Mahmut Ekrem'in Yazdığı Bir Takrîz Örneği: İdes'e Takrîz
(A Takriz Example Written by Recâizade Mahmut Ekrem: Takriz to Ides )

Yazar : Türkan Gözütok    
Türü :
Baskı Yılı : 2019
Sayı : 9-1
Sayfa : 176-188


Özet
Recaizâde Mahmut Ekrem (1847-1914) modernleşme dönemi Türk edebiyatının önemli adlarından birisidir. Ekrem, Batılı Türk şiirinin "mükemmel" bir kuramcısı olmuş, Batılı normlarda bir edebiyatı sistemleştirmeye çalışmıştır. Ekrem, aynı zamanda Türk Edebiyatında klasik belagatten Batılı tarzda retoriğe geçiş sürecinde de belirleyici olmuştur. Bundan başka, Recaizâde Mahmut Ekrem "üstad" sıfatıyla, pek çok genç yazar/şairin kaleme aldığı kitaplara takrîzler de yazmıştır. Bu takrîzlerini ise Takrîz?t (H.1314/ M.1896) adlı bir kitapta toplamıştır. Recâizade'nin yazdığı bu takrîzlerden birisi de 1880 sonrası genç kuşak yazarlarından Ahmedbeyzade Osman Âdil'in hik?yelerini içeren kitabı İdes'e yazmış olduğu takrîzdir. Takrîzler, edebiyat araştırmalarında pek çok açıdan önemli kaynaklardır. Dönemin dil, edebiyat ve sanat anlayışının birer aynasıdır. Ekrem'in İdes'e yazdığı takrîzin Türk edebiyat tarihinde ayrı bir yeri vardır. Ekrem, Osmanlı Türkçesinin imlası, söz varlığı ve ıslahı konularında görüşlerini ilk defa İdes'e yazdığı bu takrîzde dile getirmiştir. Ekrem, İdes'i bir edeb? eser olarak ve takrîz kuralları içinde değerlendirir. Beğeni ve eleştirilerini sıralar. Ekrem'in İdes hakkındaki eleştirilerini; kitabın yazılma amacıyla konusu arasındaki uyumsuzluk, yazarın "fesahat" ve "belagat" konusundaki bilgi eksikliği, eserde yer yer imla ve gramer hatalarına düşülmesi, iç içe geçmiş ve çok uzun cümlelerin kullanılması diye özetleyebiliriz. Osmanlı Türkçesi hakkında da, eski imlanın terk edilmesi fakat uygulamadaki yeni imlânın ise bir şeye benzememesi biçiminde bir tespitte bulunur. Ekrem, Osman Âdil'in İdes'te kendine özgü bir üsluba sahip olduğunu; fakat eserin sonuna konulan ve Lamartine'den alınan şiirin İdes'e uygun düşmediğini de belirtir. Selanikli bu genç yazara "beliğ" kurallar içinde yanlış cümlelerin doğrusunun nasıl olması gerektiğini de gösterir.

Anahtar Kelimeler
Recâizade Mahmut Ekrem, Osman Âdil, Takrîz, Osmanlı Türkçesi.

Abstract
Recâizade Mahmut Ekrem (1847-1914) is one of the prominent figures in Turkish literature in the modernization period. Ekrem had been a perfect theorist of westernized Turkish literature and he attempted to systematize Turkish literature in the Western norms. Ekrem, also had been decisive in Turkish literature, in the transition from classical rhetoric to the western-style. Furthermore, Recâizade Mahmut Ekrem, with the title of "master", made Takrîz in the books of many young writers. These Takrîz are aggregated in a book named Takrîz?t (1314 H./ 1896 M.). One of the taxpayers written by Recâizade is the book which he wrote to İdes, the story of Ahmedbeyzade Osman Âdil, one of the young generation writers after 1880. Takrîz are important sources of literature research in many respects. It is a reflection of language, literature and art. Takriz, which Ekrem wrote to İdes, has a special place in the history of Turkish literature. Ekrem expressed his views about Ottoman Turkish spelling, vocabulary and their reforms in a Takriz which he wrote in İdes for the first time. Ekrem evaluates Ides as a literary work and within the rules of Takriz. He lists his admiration and criticism. Ekrem's criticisms about Ides includes the discrepancy between the subject and the purpose of the writing, his lack of knowledge on "fesahat" and "belagat" , spelling and grammatical errors, the use of intertwined and very long sentences. He determined on the Ottoman Turkish that the old book is abandoned but the new book in practice does not resemble anything. Ekrem stated that Osman Âdil had his own style in İdes; but he also states that the poem taken from Lamartine at the end of the work does not correspond to İdes. He also shows the correct sentences in the context of "beliğ" rules to this young writer from Thessaloniki.

Keywords
Recâizade Mahmut Ekrem, Osman Âdil, Takrîz, Ottoman Turkish.

Gelişmiş Arama


Duyurular

    Eylül 2019 Sayısı

    Dergimizin Eylül 2019 Sayısı (Cilt: 9, Sayı:2) için makale kabul edilmeye başlanmış olup makalelerinizi 15 Temmuz 2019 tarihine kadar gönderebilirsiniz. Bu tarihten sonra makale kabul edilmeyecektir.


    Mart 2019 sayısı

    Dergimizin Mart 2019 Sayısı (Cilt: 9. Sayı:1) yayınlanmıştır. Tüm hakem ve yazarlarımıza katkıları için teşekkür ederiz.



Adres :Karabuk University Journal of Institute of Social Sciences
Telefon :370-433 88 34 Faks :370-433 88 37
Eposta :nturker@karabuk.edu.tr

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri